CUKRZYCA – CO WARTO O NIEJ WIEDZIEĆ ?

CUKRZYCA – CO WARTO O NIEJ WIEDZIEĆ ?

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna wywołana brakiem lub nieprawidłowym działaniem insuliny. Schorzenie to charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi (hiperglikemią). Liczba zachorowań na cukrzycę wciąż rośnie. W Polsce  choruje na nią około 2 milionów osób. Wiedza na temat tej choroby jest wciąż niewystarczająca. Zapoznajmy się więc z najistotniejszymi aspektami tej choroby.

Czym jest insulina?

Insulina to wytwarzany w trzustce przez komórki beta hormon, który bierze udział w regulacji wszystkich procesów przemiany materii zachodzących w organizmie człowieka. Aby glukoza mogła być źródłem energii, niezbędna jest odpowiednia ilość prawidłowo spełniającej swoje funkcje insuliny.

poziomRodzaje cukrzycy.

Wyróżniamy kilka rodzajów cukrzycy .Ich wspólną cechą jest „podwyższony cukier”, czyli za wysokie stężenie glukozy we krwi. Do najczęściej występujących należy cukrzyca typu 1 i typu 2.

Cukrzyca typu 1 (zwana również insulinozależną lub typu dziecięcego) jest powodowana całkowitym brakiem insuliny na skutek uszkodzenia komórek beta trzustki, dlatego musimy dostarczać ją podskórnie. Występuje ona nagle, głównie u dzieci i młodzieży, stąd jej nazwa. Proces powstawania choroby nie jest do końca znany, wiadomo jedynie, iż jest ona uwarunkowana genetycznie, co skutkuje zaburzeniami mechanizmu odpornościowego i w efekcie uszkodzeniem komórek beta trzustki.

Cukrzyca typu 2 (zwana także insulinoniezależną) to najbardziej rozpowszechniona postać tej choroby. Przyczyną jest zazwyczaj zaburzenie wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki lub wykorzystania insuliny przez tkanki. Cukrzyca tego typu występuje najczęściej u osób starszych, otyłych lub z innymi zaburzeniami metabolicznymi. W początkowej fazie  choroby insulina wydzielana jest w zwiększonej ilości, ale niewystarczającej do zwiększonych jednocześnie potrzeb organizmu. Ten rodzaj choroby jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ przez lata może nie dawać poważniejszych objawów.

Występują również inne typy cukrzycy, rzadziej spotykane, takie jak: cukrzyca ciążowa, ustępująca po porodzie lub cukrzyca związana z przyjmowaniem niektórych leków albo z operacyjnym usunięciem trzustki.

Czynniki ryzyka.

W związku z tym, iż zarówno cukrzyca typu 1 jak i 2 ma podłoże genetyczne, ryzyko wystąpienia tej choroby jest znacznie większe u osób spokrewnionych z chorymi na cukrzycę. Zachorowania na cukrzycę typu 2 wzrasta z wiekiem, dlatego też osoby powyżej 45. roku życia powinny raz w roku badać poziom cukru we krwi. Niektóre źródła podają również, że szczególnie narażoną grupą wiekową są osoby powyżej 65. roku życia.
Rozwojowi choroby sprzyja także otyłość, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu oraz pozbawiony ruchu, siedzący tryb życia.Cukrzyca występuje również znacznie częściej u osób, u których w przeszłości występowały zaburzenia tolerancji glukozy.
Inne czynniki ryzyka to: przewlekłe choroby trzustki i wątroby.

Objawy.

Najczęściej występujące objawy cukrzycy to: zwiększony apetyt, któremu może towarzyszyć spadek masy ciała, wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, świąd sromu, grzybice skóry, poczucie ogólnego zmęczenia i senność w ciągu dnia oraz zaburzenia widzenia.

Powikłania cukrzycy.

W przypadku tej dolegliwości wyjątkowo istotna jest wczesna diagnoza. Jeśli cukrzyca nie jest leczona, zostaje rozpoznana późno lub leczy się ją niewłaściwie, grożą nam poważne powikłania wynikające z uszkodzeń naczyń krwionośnych. U cukrzyków wzrasta ryzyko wystąpienia zawału serca, choroby wieńcowej i udaru mózgu. Grozi im też niewydolność nerek, a nawet utrata wzroku. Chorzy są narażeni na wystąpienie tak zwanego zespołu „stopy cukrzycowej”. Wywołane przez cukrzycę  zaburzenia w pracy układu krążenia mogą prowadzić do niedokrwienie i niedotlenienia w obrębie stopy, a  w konsekwencji nawet do jej amputacji.

Czy można uchronić się przed cukrzycą?

Obniżyć ryzyko zachorowania pomaga prowadzenie zdrowego trybu życia, właściwe odżywianie i utrzymanie odpowiedniej wagi, a także regularne ćwiczenia. Jednak ze względu na różnorodność czynników wywołujących cukrzycę nie we wszystkich przypadkach działania zapobiegawcze gwarantują, że nie zachorujemy. Dlatego ważne jest, by osoby, które zmagają się z cukrzycą, były pod stałą kontrolą lekarza i przestrzegały jego zaleceń, aby nie doszło do powikłań.

 

Anna Wągrowska, Pielęgniarka Medycyny Pracy

Leave a Reply